Een relatie is een liefdevolle verbinding, terwijl je zo van elkaar verschilt.
Het is de balans vinden tussen verbinding en autonomie.
Je relatie moet een veilige plek zijn, waar je thuis kunt komen en jezelf kunt zijn
In leven en liefde bestaat er geen waarheid.
Synchroniseren
Liefdesrelaties beïnvloeden ons enorm. Niet alleen emotioneel, maar ook fysiek. Mensen synchroniseren met elkaar: hartslag, stemming, gedrag… soms zelfs de hersengolven. Zo voelen we een klik. En dat kan prachtig zijn maar ook gevaarlijk. Want in een ongezonde relatie kun je elkaar net zo goed de afgrond in synchroniseren.
Partnerkeuze:
Partners hebben vaak hoge en soms foute verwachtingen van de relatie door opvoeding, sociale media, films en datingapps. Veel mensen zoeken naar wat henzelf compleet maakt, zonder dat bij zichzelf te zoeken. Ze zoeken de ideale partner, maar de ideale partner bestaat helemaal niet. Stiekem gaan we ervan uit dat de ander net zo in elkaar zit als wij zelf en dat we een ideale relatie hebben als we genoeg op elkaar lijken. Maar ook de ideale relatie bestaat niet. Wel zijn er ongelofelijk veel verschillen. Die verschillen zijn vaak niet te zien, maar die zijn er dus wel: de verschillen zitten aan de binnenkant. We zien aan de buitenkant niet direct een andere beleving, maar van binnen gebeurt er bij iedereen iets anders.
Top 7 van de meest lastige verschillen in partnerrelaties;
Geld. Twee uitersten: ‘geld moet rollen’ of ‘appeltje voor de dorst’; de ‘big spenders’ of de ‘spaarzame types’.
Waarnemen en werkelijkheidsbeleving. We nemen 1/10 van een biljoenste waar en we zien wat we geloven. Heel vaak zien we als partners totaal verschillende dingen. Ons eigen perspectief, gevormd door ons verleden, bepaalt voor een groot deel wat we waarnemen en hoe we waarnemen. Dus wees zacht voor het verschil over de werkelijkheid; er is alleen perspectief.
Huishoudverschillen. De ‘hoge eisen’ types, met alles op een vaste plek en alles opgeruimd versus de ‘ik neem het niet zo nauw, rommel’ types.
Breinverschillen. De mensen met een ‘doosjes’-brein (vaker mannen dan vrouwen) hebben een brein dat bestaat uit ‘doosjes’ die elkaar niet aanraken en waarbij de bezitter van dit doosjes-brein alleen dat doosje opent waarover het gaat of waar diegene is. Favoriet van het doosjes-brein mens is de ‘Nothingbox’. Bij de mensen die een ‘spaghetti’-brein hebben (vaker vrouwen dan mannen) hangt alles met alles samen en is er absoluut geen uitknop. De gedachten blijven stromen en alles wordt aan alles gekoppeld.
Cortisol en stressverschil. Er kan een enorm verschil bestaan bij stress en hoe deze te reguleren. Eigenlijk zijn er over het algemeen twee regulatiesystemen als je lijf volgespoten is met het stresshormoon Cortisol. Na een drukke, stressvolle dag wil de één met rust gelaten worden (vaker mannen dan vrouwen) en de ander wil het juist van zich afpraten (vaker vrouwen dan mannen).
Liefdestaalverschillen. Volgens de theorie van Gary Chapman zijn er vijf verschillende liefdestalen waar mensen meer of minder een voorkeur voor hebben.
Bevestigings- positieve woorden: Complimenten, lieve woordjes, aanmoedigingen, verbale waardering, steunende woorden
Tijd en aandacht: Echt samen willen zijn, met echte aandacht samen praten of activiteiten ondernemen zonder afleidingen
Kleine attenties: Cadeautjes opletten welk present je partner graag mag en dat kopen,, bloemen, gereedschap, chocolade, of iets waarvan je weet dat de ander echt blij wordt. Het gaat om het gebaar niet de prijs
Dienstbaarheid: Klusjes doen voor de ander, zeker die klusjes waarvan je weet dat je partner ze niet zo leuk vindt. Hulp aanbieden: ‘Kan ik nog wat voor je doen?
Lichamelijke aanraking: Knuffelen, hand in hand lopen, massage, zoenen, intimiteit en seks. Dit geeft vaak een gevoel van veiligheid.
Het is van belang is dat je je afstemt op de liefdestaal van de ander. Dus ook al is knuffelen niet zo je ding, je doet het voor de ander. Dat geldt andersom ook. Als de ander houdt van samen activiteiten doen, dan zeg je niet “daar ben ik niet zo van”, maar doe je dat geregeld. Zorg dat het in balans is. Zie het als een soort ‘emotionele bankrekening’. Zo niet, dan wordt de ‘rode knop’ getriggerd en is er een grote kans dat je langzaam meer afstand van elkaar neemt of gaat knokken.
Seks. Er zijn heel veel vooroordelen over de seksualiteit van mannen en vrouwen. Wat wel waar schijnt te zijn, is dat vrijen voor veel mannen het kanaal is om emotioneel te verbinden en dat bij veel vrouwen de emotionele verbinding er eerst moet zijn en alles (emotioneel) in de rust moet zijn om zin in seks te krijgen.
Qua seks kan alles als je het er allebei maar écht mee eens bent. En daar zit nou ‘m nou net de crux: Durf je het daar echt over te hebben. Want -ook belangrijk- seks is altijd met wederzijdse toestemming (consent).
Antwoorden Quiz:
De ‘80/ 20 regel’ geeft de verhouding aan van onopgeloste verschillen waar je geen aandacht aan hoeft te geven. Bij 20% van de relatieverschillen, kom je er toch niet echt uit en die moet je gewoon proberen te accepteren. Bij maximaal 80% van de verschillen kun je er goed samen uit komen en voelt het goed, focus daarop.
Wat is waar over humor tijdens een ruzie in een heterorelatie? Een grapje gemaakt door een vrouw bij een ruzie of woordenwisseling geeft ontspanning
Alle drie de onderstaande beweringen zijn waar.
Het is een goed teken als je elkaars zweet lekker vindt ruiken
De meeste ruzies in huis gaan over niet goed luisteren
Mannen die hun partner een kus geven in de ochtend leven 5 jaar langer
In de top 5 wat we bij een partner zoeken staat humor bij vrouwen op de eerste plaats en bij mannen op de vijfde plaats.
Een goede stelregel ten aanzien van partnertijd, die nodig om de relatie goed te houden: Elke dag driekwartier en een dagdeel per week en een weekend om de drie maanden.
Naast de 7 meest lastige verschillen, kunnen stellen ook nog verschillen in: Leeftijd, cultuur, geloof, opleiding, status, achtergrond, gezondheid, tijdsbesteding, karakter, opvoeding, temperament, omgaan met emoties, hoog- en laagsensitief, persoonlijkheid, optimist of pessimist, politieke voorkeur, gewoonten en taboes, waarden, humor, kinderwens en ouderschap, sociale media, muziek, laad je op of laad je af van mensen, introvert of extravert, prikkelverwerking en prikkelgevoeligheid
ZOEN ANNA
Z.O.E.N. is een afkorting. Het is belangrijk dat je Zacht, Open, Eerlijk en Nieuwsgierig bent bij grote verschillen. En dat je bij gedrag wat je lastig vindt of bij verlangens en behoeften van je partner A.N.N.A. inzet: Altijd Navragen Nooit Aannemen.
Achtervolgers & Terugtrekkers:
Als je je niet begrepen voelt in de relatie -dus niet gezien- dan is er een automatische respons van het emotionele brein. Of je gaat er een punt van maken en je wilt het aan de kaak stellen: dat zijn de ‘achtervolgers’. Of je haakt af en valt stil of bent weg: dat zijn de ‘terugtrekkers’. Er zijn over het algemeen drie soorten stellen.
Als eerste twee achtervolgers. Die vechten elkaar de tent uit en daar kan het behoorlijk knallen.
Als tweede heb je een achtervolger en een terugtrekker, die de ‘protestpolka’ doen. Hoe meer de achtervolger achtervolgt, hoe meer de terugtrekker zich terugtrekt en hoe meer de terugtrekker zich terugtrekt, hoe meer de achtervolger er achteraan moet.
De laatste ‘relatiedans’ bestaat uit twee terugtrekkers. Daarbij gebeurt niets. Ze staan allebei aan de andere kant in ‘de coulissen’. Dan zeggen mensen dus: “we leven samen als een soort broer en zus, parallelle levens, naast elkaar, maar niet met elkaar”.
De cadans van de veilige hechting:
Het gaat hierbij om het signaal en de onderliggende behoefte. Een signaal kan zijn dat de baby huilt. Als de baby huilt omdat die honger heeft en je geeft de baby een flesje, dan heb je de behoefte vervult. Als van kleins af aan over het algemeen het signaal begrepen en de behoefte vervuld wordt, dan is er een grote kans dat die personen, als ze volwassen zijn, veilig gehecht zijn.
Slechts 55% van de mensen is veilig gehecht en 45% eigenlijk niet zo. En die 45% valt uiteen in drie categorieën:
Angstig gehecht (vaak de Achtervolgers). De signalen werden wel gehoord, maar de behoefte niet goed vervuld. B.v.: de baby huilt omdat die honger heeft, maar krijgt een schone luier) Vaak de Grondslag voor verlatingsangst
Vermijdend gehecht (vaak de Terugtrekkers). Zowel de signalen als de behoeften werden veel genegeerd. Om in hetzelfde voorbeeld te blijven: de baby huilt, heeft honger, en wordt genegeerd. Vaak de grondslag voor bindingsangst
Gedesorganiseerd gehecht. Dat komt minder vaak voor. Of er wel of geen actie komt op het signaal, of dat de behoefte wordt vervuld, verschilt de hele tijd en daar is geen touw aan vast te knopen. Dat is de grondslag voor narcisme.
Gelukkig kun je later alsnog meer veilig gehecht raken als je in een fijne omgeving bent en met een partner leert om kwetsbaar te zijn en af te stemmen op elkaars signalen en behoeften.
Verwijt of Verlangen;
Bij onenigheid en ruzie is de vraag: Hoor ik een verwijt of hoor ik een verlangen?
Tekst Lied:
Hoor ik een verwijt
Of heb je een verlangen
Voel je ergens spijt
En wil je me vervangen
Dat wat je van binnen splijt
Door de angst bevangen
Neem dan vooral de tijd
En ga voor je belangen
Straks ben je alles kwijt
Tranen over je wangen
Het is de oude strijd
Die je maar blijft stangen
Je staat niet in het krijt
Dat zijn de giftige slangen
Er is immers geen waarheid
Die je op zal vangen
Emoties of een feit
Als zwanen gezangen
Maar wees zacht en bereid
En blijf er niet in hangen.
De ‘Duivelse Dialoog’ en het destructieve patroon:
Als partners elkaar bestrijden en afwijzen en denken dat de ander fout is, of niet echt beschikbaar, of te veel eist, of op je huid zit, dan kan er een destructief patroon ontstaan, een Duivelse Dialoog. Partners zien elkaar dan als vijand, maar de ander is niet de vijand; het destructieve patroon is de vijand. Het mooie van een patroon is, dat er twee mensen nodig zijn om een patroon te maken en er er maar één nodig is om het te veranderen.
Er zijn gedragingen, gedachten acties, en emoties die beide partners van elkaar zien, die ‘boven de waterlijn’ zichtbaar zijn. Ook zijn er gedragingen, gedachten, acties, en emoties ‘onder de waterlijn’ Als stellen blijven strijden boven de waterlijn, dan kan er een destructief patroon, een Duivelse dialoog van verwijten ontstaan. Dan gaan ze achtervolgen of terugtrekken enz. Maar als stellen leren om openheid te geven over wat er bij hen onder de waterlijn speelt, dan kan er een verbindend patroon ontstaan. Ze leren communiceren over wat er diep van binnen speelt, over wat ze werkelijk voelen, welke angst ze hebben en welke behoeften en verlangens ze hebben. We noemen dat ook wel ‘ondertaal’. Dus je geeft echte openheid en gaat je schaamte voorbij.
Afstemmen op ‘ondertaal’
Het is fijn als je als partners gevoeliger en nieuwsgieriger wordt voor de ondertaal.
Al hoef je er niet naar te streven om de verlangens en behoeften van de ander te kunnen ruiken, want je wilt niet de hele tijd op je tenen hoeven lopen om te bedenken ‘zou er ook wat zijn?’. Partners moeten leren om gewoon aan te geven wat ze nodig hebben. Je moet kunnen zeggen wat je vindt, voelt en denkt. Het verlangen benoemen is nog niet de actie zelf, dus dat je dan je zin krijgt, of dat jullie dat dan ook gaan doen. De actie maak je samen, in overleg! Daarnaast helpt het wel als je meer aandacht hebt voor de ondertaal.
Smeed het ijzer als het koud is door een mooi stopwoord;
Advies: Stop bij ruzie je oren dicht, want er komen alleen maar nare, pijnlijke, kwetsende woorden langs, die anders veel te lang en te diep blijven plakken.
Als je emotioneel te geraakt bent, dan word je dom. Het ‘ijzer’ raakt oververhit en je emoties ook. Je voorbrein wordt minder doorbloed, je ziet alleen je eigen gelijk, je raakt ontremd, enz. Gebruik dan een stopwoord om te zorgen dat het bij jullie beiden weer rustig wordt. Door een mooi stopwoord in te zetten, herinner je elkaar eraan dat je allebei niet wilt escaleren en weer even rustig wilt worden. Smeed vervolgens het ijzer als het koud is: Als je beiden weer rustig bent, het ijzer is koud, dan ga je dieper op de zaak in. Degene die het stopwoord als eerste gebruikt, moet er dan later zelf op terugkomen. Dus het is niet om het gesprek te stoppen, maar om even ruimte te maken, zodat de emoties kunnen zakken. Dan ga je samen nieuwsgierig worden naar elkaars perspectief of verlangen. Je gaat dus ZOENen met ANNA
Als je uit de bocht vliegt zeg je Sorry!
Loopt het toch een keer uit de hand, dan maak je je excuses, zeg je Sorry!
Sommige mensen hebben het idee dat ze het recht hebben om volledig ‘uit de pan te flippen’. Maar daar heb je helemaal geen recht op! Je beschadigt iemand anders.
Het begint met de verandering van de overtuiging, dat je het recht hebt de ander de huid vol te schelden, want dat heb je niet. Ook al is het een automatische respons, je moet echt leren en trainen om dat anders te doen. Dat kan absoluut en het begint met niet meer denken dat je het recht hebt op ruzie. Heb je dan nooit meer ruzie? Tuurlijk wel. Een keer paar jaar.
Van A naar H!
Bij de ‘A’ leunen stellen op elkaar en zijn ze afhankelijk van elkaar, ook voor het emotionele welbevinden. Er is dan een broze verbinding (de duimen tegen elkaar aan). Dit komt vaker voor bij niet zo veilig gehechte stellen. Bij de ‘H’ zijn de beide partners in staat voor zichzelf te zorgen en zichzelf rustig te maken. Er is een stevige verbinding (duimen op elkaar). Dit komt vaker voor bij veilig gehechte stellen. Van de A naar de H, dus.
Wat ideale stellen doen!
Ze gaan geregeld op hetzelfde tijdstip naar bed
Ze hebben of ontwikkelen een aantal dezelfde interesses
Ze houden elkaars hand vast of lopen zij aan zij
Ze baseren de relatie op vertrouwen en vergeving
Ze leggen de focus op wat hun partner goed doet en niet op wat mis gaat
Ze omhelzen elkaar geregeld, zeker bij hernieuwde begroeting
Ze zeggen vaak ‘ik hou van je’ of ‘fijne dag’, elke ochtend opnieuw
Ze zeggen slaap lekker, ongeacht hoe ze zich voelen
Ze checken geregeld even hoe het met de partner gaat
Ze zijn trots op de partner en komen hier vooruit.
Ze zijn gedifferentieerd en nieuwsgierig naar de ander.
Ze plannen bewust tijd om samen dingen te doen
Ze kunnen knelpunten bespreken en excellent communicerend het oplossen.Ze zijn weinig bezig met 'eerlijke verdeling' (geen verlies-/ winstrekening)
Ze zijn bereid op elkaar af te stemmen
Ze vinden alles leuk aan de ander, ook de minpuntjes. ( ze zijn overkomelijk)
Ze geven elkaar kleine tekens van liefde.
Ze stellen zich open naar elkaar. Ze leven mee met elkaars gelukZe verrassen elkaar
Ze blijven beschikbaar ondanks boze bui van één van beiden
Ze zijn elkaars veilige haven
Ze maken af en toe verfrissende ruzie en praten ruzies rustig uit (smeed het ijzer als het koud is)
Ze dagen elkaar uit in nieuwe dingen en ontwikkeling en ondernemen samen nieuwe dingen.
Ze uiten dankbaarheid naar elkaar
Ze zetten de relatie op de 1e plaats, maken tijd en ruimte voor elkaar, vieren samen het leven.
Ze Laten duidelijk zien dat ze een stel zijn
Ze waarderen elkaars verschillen
Ze maken frequent oog contact/ kijk elkaar aan.
Ze stemmen op zichzelf en op de ander af.
Ze nemen verantwoordelijkheid voor de eigen last.
Ze houden rekening met elkaar.
Ze delen de kwetsbaarheden
Ze raken elkaar aan.
Ze geven intimiteit en seksuele aandacht
Ze bedenken gezamenlijke activiteiten en projecten
Ze zorgen voor rituelen in de relatie (naar elkaar toerollen in de ochtend enz.)Ze vergeven elkaar snel
Ze blijven speels in de relatie
Ze geven elkaar complimenten 5 staat tot 1
Ze bevragen elkaar alsof ze elkaar niet kennen.
Relatieverschillen om te Gillen is tot stand gekomen door:
Tom Mourik - Ontwerp & animaties landkaart
Olaf Bijsma - Brandski Marketing en Communicatie
Zen Roorda - Regie
Paul Reitsma - Techniek
Bernard Maarsingh - Inspiratie en facilitering
Ton Kemp - Spel, tekst en keynote
Jeroen Stek - Spel, kennis en praktijk over relaties, tekst en productie
ProActs - Impresariaat
En verder met dank aan alle lieve en kundige mensen om ons heen die ons steunen en ons feedback geven.
Literatuur die als inspiratiebron is gebruikt voor deze voorstelling en lezerstip:
‘Waarom we een klik hebben’, Kate Murphy
‘Liefde is een werkwoord’, Alfons Vansteenwegen
‘Helpen bij partnerrelatieproblemen’, Vansteenwegen
‘Waarom mannen seks willen en vrouwen liefde nodig hebben’, Allan & Barbera Pease
‘Het Pease relatie-testboek’, Allan & Barbera Pease
‘Samen in therapie’, Peter Rober
‘de Partnerrelatie’, Jürg Willi
‘Houd me Vast’, Sue Johnson
‘Laat me niet los’, Sue Johnson
‘Relaties hoe doe je dat? ’Karin Wagenaar
‘Versterk de relatie in 7 dagen’, Julie & John Gottman
‘Liefde 2.0’, Barbara L. Frederickson
‘Je relatie kan beter’, Psychologie Magazine
‘Wij zijn onze relaties. Maar wat zijn relaties eigenlijk?’ de Correspondent
‘Liefhebben’, Barry Long
‘Passionated Mariage ‘, David Schnarch
‘Seksdrive’, David Schnarch
